Hoạt động tài chính bao gồm những mối quan hệ đa dạng, luôn biến đổi
và đợc cấu thành bởi hàng loạt nghiệp vụ cụ thể. Để hớng các nghiệp vụ vào
qũy đạo mong muốn.
Đặc biệt nớc ta đang trong qúa trình chuyển đổi cơ chế kinh tế trong đó
các quan hệ tài chính, chế độ kinh tế thay đổi nhiều lần cùng với sự bung ra
của nhiều thành phần kinh tế và các hoạt động kinh doanh khác. Công tác
kiểm tra, kiểm soát cha chuyển hớng kịp thời dẫn tới tình trạng kỷ cơng bị
buông lỏng, nhiều kỷ cơng trong kiểm toán tài chính trớc đây nay cũng bị
phá vỡ. Chỉ có triển khai tốt việc kiểm tra tốt công tác kiểm toán mới có thể
nhanh chóng đa ra công tác kiểm toán tài chính đi vào nền nếp.
c) Kiểm toán góp phần nâng cao hiệu quả và năng lực quản lý
Phần II
Vai trò và chức năng của kiểm toán đối với
nền kinh tế việt nam
I.Những đóng góp của kiểm tóan tài chính đối với nền kinh tế việt
nam
Nền kinh tế nớc ta đang chuyểng sang cơ chế thị trờng có sự quản lý
của nhà nớc,cơ sở pháp lý cho sự vận hành và phát triển kinh tế đang từng b-
ớc đợc hoàn thiện .các thành phần kinh tế tham gia vào thị trờng ngày càng
đa dạng ,phức tạp. Chính vì thế việc nắm bắt thông tin về các đối tác kinh tế
là hết sức quan trọng,trong đó đặc biệt là các thông tin tài chính - một căn cứ
đẻ nhìn nhận sự phát triển của doanh nghiệp,cũng nh của nền kinh tế .Kiểm
toán tài chính với vai trò và chức năng: xác minh ,t vấn ,kiểm tra đã giúp
cung cấp thông tin một cách kịp thời ,chính xác phục vụ cho sự phát triển
chung ,ngày càng có ý nghĩa quan trọng đối với nhà nứơc,các doanh nghiệp
và các đối tợng quan tâm khác
1.Đối với nhà nớc
Để quản lý kinh tế vĩ mô nói chung và quản lý ngân sách ,công quỹ
quốc gia nói riêng thì nhà nớc cần phải có những thông tin trung thực, chính
xácvề hoạt động tài chính của các tổ chức ,các doanh nghiệp .Hiện nay trong
xu hớng hội nhập quốc tế ,kiểm toán tài chính có một tầm quan trọng hết sức
to lớn đối với nền tài chính quốc gia .nhà nớc ta đã từng bớc sử dụng kiểm
toán (thông qua cơ quan kiểm toán nhà nớc ) nh một công cụ quản lý khoong
thể thiếu đợc trong một nhà nớc pháp quyền .Vì vậy, có thẻ nói kiểm toán
nhà nớc đảm nhận một chức năngquan trọng trong việc kiểm soát ,quản lý
việc sử dụng nguồn lực tài chính công.Từ năm 1995 đến hết năm 1999,kiểm
toán nhà nớc đã thực hiện gần 3000 cuộc kiểm toán với quy mô khác nhau tại
các đơn vị kinh tế quốc doanh,đơn vị thụ hởng ngân sách nhà nớc những
két quả kiểm toán tài chính đã phần nào đáp ứng yêu cầu của quốc hội và
chính phủ trong việc kiểm tra giams sát hoàn thiện và nâng cao chất lợng
quản lý điều hành ngân sách nhà nớc, cụ thể nh sau :
Giúp nhà nớc kiểm tra giám sát việc thu các khoản nộp ngân sách chủ
yêus là các khoản thuế phải nộp ,đảm bảo nộp đủ theo quy định của pháp
luật. Từ đó góp phần caỉ cách công tác tổ chức và quản lý thu ngân sách có
hiệu quả,một mặt tập trung tăng nguồn thu, đáp ứng nhu cầu chi tiêu ngân
sách , điều quan trọng là lập lại trật tự trong việc chấp hành nghiêm chỉnh
luật pháp của nhà nớc ,trả lại sự bình đẳng trong môi trờng kinh doanh giữa
các tổ chức kinh tế trong và ngoài nớc .
Giúp nhà nớc kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng ngân sách nhà nớc
chống thất thoát ,chống lãng phí nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và tài sản
của nhà nớc. Trong điều kiện phát triển kinh tế xã hội hiện nay ,nhu cầu chi
ngân sách nhà nớc rất lớn trong khi khả năng đáp ứng còn hạn hẹp ,thì lý
luận cơ bản về chức năng và vai trò của kiểm toán tài chính nâng cao hiệu
quả sử dụng ngân sách nhà nớc có một ý nghĩa rất quan trọng.đẻ đạt đợc yêu
cầu đó công tác kiểm toán tài chính còn giúp cho các đối tợng sử dụng ngân
sách nhà nớc tuân thủ những quy định của pháp luật,về các thủ tục, trình tự
chi đúng mục đích ,đối tợng đúng mức dự toán đợc duyệt. Đén hết năm 1999,
với việc kiểm toán báo cáo quyết toán của 61 tỉnh, thành phố, 10 bộ chơng
trình dự án mục tiêu của chình phủ ,7quân khu quân chủng ,tổng cục và
nhiều doanh nghiệp thuộc khối an ninh,quóc phòng, các tổng công ty 90,91
Kiểm toán nhà nớc đã phát hiện và kiến nghị tăng thu,tiết kiệm chi cho ngân
sách nhà nớc gần 3000 tỷ đồng giúp nhà nớc thấy đớc những vớng mắc
thực tế khi thực hiện các chế độ, chính sách tài chính hiện hành,từ đó có các
giải pháp để hoàn thiện cơ chế chính sách về kinh tế tài chính.đòng thời các
kết quả kiẻm toán tài chínhcòn có ý nghĩa quan trọng khác nh:
+ Thiết lạp cơ chế quản lý ,cấp phát và thanh toán ,quyết toán đối với
ngân sách địa phơng ,đói với các khoản hỗ trợ từ ngân sách địa phơng cho
các cơ quan trung ơng đóng trên địa bàn
+ Rà soát sửa đổi bổ sung các định mức kinh tế tài chính và định mức
chi tiêu ngân sách nhà nớc
+ Công tác hạch toán kế toán, tăng cờng kỷ luật trong quản lý ngân
sách, xử lý nghiêm những hành vi vi phạm
Giúp cho công tác điều hành vĩ mô của các nhà quản lý kinh tế tài chính
.kết quả kiểm toán tài chính cung cáp thông tin dữ liẹu chính xác kịp thời
trong việc xây dựng dự toán ,điều chỉnh dự toán phù hợp với thức trạng và
điều kiện phát triển kinh tế địa phơng ,ngành nghề nói riêng và của nhà nớc
nói chung
2. Vai trò đối với doanh nghiệp
Có thể nói rằng kiểm toán nói chung đem lại cho doanh nghệp sự hoạt
động có hiêụ quả nhất là một công cụ để choban lãnh đạo ra quyết định chính
xác nhất và hiệu quả đa doanh nghiệp đi lên bền vững .chung ta có thể nhìn
nhận một số vai trò chủ yếu của kiểm toán tài chính đói với các doanh nghiệp
nh sau:
Thứ nhất, kiểm toán tài chính giúp lãnh đoạ doanh nghiệp đợc kiểm
toán thấy những sai sót trong quản lý tài chính kế toán và giúp họ nhận thấy
nghĩa vụ phải thực hiện dúng các quy định của pháp luật hiện hành về tài
vchính kế toán.
Thứ hai, giúp cho đội ngũ cán bộ chuyên môn thấy đợc các sai sót trong
nghiệp vụ chuyên môn của mình
Thứ ba, giúp cho đơn vị đợc kiểm toán loại bỏ những chi phí không
đúng để tiết kiệm cho doanh nghiệp
Thứ t ,giupa nhà lãnh đạo có thêm cơ sở ra các quy định về sản xuất
kinh doanh của doanh nghiệp
Thứ năm, giúp nâng cao chất lợng công tác hạch toán kế toán
Thứ sáu ,giúp doanh nghiệp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ
Thứ bảy,giúp doanh nghiệp ngày càng củng cố vị trí của mình trên
thị trờng hay nh sự nâng cao uy tín
Trong quá trình kiểm toán,kiẻm toán viên sẽ giúp doanh nghiệp(chủ
doanh nghiệp ) kịp thời phát hiện ra những sai sót ,lãngphí về tài chính cũng
nh tình hình tổ chức của doanh nghiệp để có những chấn chỉnh kịp thời hoặc
ngăn ngừa các tổn thất .đồng thời,giúp doanh nghiệp hạn chế đợc những rủi
ro hoặc phát hiện ra những thế mạnh,những tiềm năng tài chính nội tại đang
có trong doanh nghiệp ,và quan trọng hơn doanh nghiệp có thể lập kế hoạch
phát triển một cách phù hợp
Ngời quản lý thờng là ngời chịu trách nhiệm và quyết định về tài
chính ,nhng họ khong hiểu sâu về nguyên tắc kế toán nên cần có những
thông tịn thuyết phục để ra quyết định .những thông tin đó không chỉ trên các
bản khai tài chính mà còn thông tin cụ thẻ về tài chính, về hiệu quả và hiệu
năng của các bộ phận để có những quyết định trong mỗi giai đạn quản lý,kể
cả tiếp nhận vốn ,chỉđạo và điều chỉnh các hoạt động kinh doanh ,quản
lý(nhất là về tài chính)
Ví dụ về chế độ khoán ở các doanh nghiệp xây dựng(theo tiêu chí
kiểm toán số 5/99).qua thực tế kiểm toán ,kiểm toán viên thấy chính phủ cho
một công trình xay dựng dân dụng lại có đến 80-90% tổng chi phí là sắt
thép ,10-20% tổng chi phí là xi măng,ngoài ra không có hoá đơn chứng từ
nào khác(công trình xây dựng khong cần gạch, cát, nhân công ).khi đ ợc
hỏi, các đội trởng trả lời là chỉ qquan tâm đến nộp joá đơn cho đủ mức chi
phí khoán mà khong để ý đến chi phí thực tế từng loại vật t và chi phí khác
.từ đó kiểm toán viên đề ra một số lời khuyên là cần bố trí ít nhất một nhân
viên làm công tác kết toán (chịu sự quản lý của phòng kế toán công ty) tại
các đội xây dựng bên cạnh đó cón có hiện tợng một ssó đội trởng lợi dụng
việc cùng một lúc thi công nhiều công trình đã vay và ứng tiền vợt quá khối
lợng công việc thực hiện và tự chiếm đoạt luôn.về việc này ,ngoài xác minh
kiểm toán viên còn đề nghị doanh nghiệp nênquy định rõ mức tạm ứng vay
tối đa của đọi sản xuất
Kiểm toán tài chính với chức năng kiẻem tra xác nhận tính trung thức
và hợp lý hợp pháp của các thông tin trong báo cáo tài chính sẽ giúp cho lãnh
đạo doanh nghiệp bớt lúng túng ,yên tâm hơn khi ký các báo cáo tài chính và
công khai các báo cáo tài chính.đồng thời kiểm toán tài chính giúp doanh
nghiệp đánh giá kết quả hoạt động kinh doanh, tình hình tài chính và công
nợ, khả năng thanh toán công nợ ,từ đó đánh giá vị thế của doanh nghiệp
trong nền kinh tế quốc dân và đề xuất giải pháp tăng cờng khả năng cạnh
tranh lành mạnh về tài chính ,uy tín
Đối với những doanh nghệp làm ăn chính đáng ,có hiệu quả thì kết
quả các cuộc kiểm toán tài chính sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao uy tín của
minhf ,nhờ đó doanh nghiệp có thuận lợi trong các các quan hệ kin tế .chẳng
hạn doanh nghiệp có thuạn lợi trong hoạt động liên doanh kiên kết ,mua bán
hàng hoá, thậm chí trong thị trờng chứng khoán (đối với các công ty có phát
hành cổ phần )
Đối với những chủ doanh nghiệp làm ăn chính đáng, có hiệu quả, nh-
ng vì lý do nào đó bị tai tiếng thì kiểm toán viên sẽ là ngời xác nhận và bảo
vệ cho họ .nhận xét của các kiểm toán viên có uy tín sẽ làm tăng thêm tính
pháp lý của bản báo cáo tài chính và danh tiếng của doanh nghệp .Lẽ tất
nhiên, các doanh nghiệp làm ăn gian dối hoặc sắp phá sản thờng không muốn
mời kiểm toán doanh nghiệp bao giờ cũng đặt lợi ích của mình lên hành đầu
và luôn tim cách xử lý các nghiệp vụ hay các hoạt động kiểm toán sao cho có
lợi nhất cho doanh nghệp .Lúc đó kiểm toán tài chính với chức năng bày tỏ ý
kiến, kiểm toán viên sẽ t vấn cho doanh nghệp về những yếu kém của nó,t
vấn về công tác kế toán tài chính ,cũng nh các hớng giúp hoạt động của
doanh nghiệp có hiệu quả hơn trong khuôn khổ của pháp luật
Tại công ty xây dựng Sông Đà ,phòng kiểm toán của tổng công ty
chính thức ra đời ngày 1/1/98 nhờ sự nhìn nhận đúng mức sự cần thiết kiểm
toán tài chính của ban lãnh đạo công ty. Trong năm 1998, kiểm toám nội bộ
tổng cong ty đã hoàn thành công việc kiểm toán tình hình hoạt động sản xuất
kinh doanh và báo cáo tài chính của toán bộ 31 đơn vị thành viên và báo cáo
tài chính toàn tổng công ty năm 1997
Một ví dụ khác tại công ty 28(một doanh nghiệp nhà nớc trực thuộc
tổng cục hậu cần bộ quốc phòng )xuất nhập khẩu các sản phẩm dệt, may
,kinh doanh bất động sản,kinh doanh các công trình hạ tầng khu công nghiệp
và dân dụng. Từ năm 1992 nhờ hệ thống kiểm soát nội bộ tốt công ty đã khắc
phục những thiếu sót trong quản lý, tiến hành đổi mới mô hình tổ chức gắn
với việc quản lý đã nhanh chóng đem lại cho công ty những hiệu quả to lớn
về mọi mặt.Bên cạnh đó , công ty đã tién hành thuê kiểm toán độc lập để
kiểm toán báo cáo tài chính các năm 1994-1996. Riêng năm 1997, đã tiến
hành kiểm toán hai kỳ .Việc kiểm toán đợc tiến hành từ các đơn vị thành viên
trực thuộc đến công ty .tất cả các công trình đầu t cũng đều đợc kiểm toán
,nhờ đó mà công ty đã thu lại đợc một khoản tiền đáng kể .Từ năm 1992 đến
năm 1997, vốn của côngty tăng lên gấp 5,76 lần(theo tạp chí kiểm toán số
tháng 1/98)
Trong doanh nghiẹp ,ngoài những vai trò trên ,kiểm toán tài chính
còn có tác dụng đối với công nhân viên ,ngời lao động klàm việc tại đó .khi
báo cáo tài chính đã đợc kiểm toán thìđộ tin cậy của nó đợc tăng lên , giúp
ngời lao động biết đợc tình hình tài chính của công ty mình thế nào .lãi hay
lỗ ,sự phân chia lãi có hợp lý không Nếu báo cáo đó cho kết quả tốt về
công ty ngời lao động sẽ thêm gắn bó và tin tởng vào công ty ,yên tm làm
việc hoặc ngợc lại .Mặt khác chủ doanh nghiệp luôn muốn có đợc những lao
động có tay nghề cao ,làm việc có hiệu quả ,một báo cáo tài chính với kết
quả tốt sẽ là một sức hút giúp doanh nghiệp có những nhân viên nh mong
muốn
3. Đối với các bên thứ ba quan tâm
bên thứ ba quan tâm tới các báo cáo tài chính gồm: các nhà đầu t,
ngân hàng ,khách hàng Nói chung là các tác nhân trong nền kinh tế .họ
quan tâm đến các báo cáo tài chính làm gì? và kiểm toán tài chính đong vai
trò và chức năng gì đối với họ? Tại sao thông tin về báo cáo tài chính không
tới thẳng những ngời quan tâm đó mà phải coá sự đảm bảo của ben thứba
độc lập là kiểm toán viên?. câu trả lời là sự rủi ro thông tin ,các báo cáo tài
chính có nhiều khả năng không chính xác.
Trong cơ chế thị trờng ngày nay ,rõ ràng ngời ra quyết định khó có khả
nâng hiểu biết tờng tận và trực tiếp về đối tác mà anh ta tiến hành kinh
doanh. Thông tin sử dụng là do ngời khác cung cấp cho. Bất cứ khi nào thônh
tin có đợc là do ngời khác cung cấp thì khả năng nó bị chủ ý, hoặc không chủ
ý bóp méo sẽ tăng lên . Nếu mục đích của ngời cung cấp thông tin khác với
ngời ra quyết định thì thông tin có thể bị hoứng theo lợi ích của ngời cung
cấp. Do vậy thông tin bị công bố sai là điều khó tránh khỏi. Một báo cáo tài
chính đã đợc kiểm toán là một biện pháp hiẹu quả nhất để giảm thiểu rủi ro
thông tin cho những ngời quan tâm
Các nhà đầu t cá nhân và các nhà đầu t chuyên nghiệp trên thị trờng
chứng khoán thờng lấy chinhs các báo cáo tài chính đã đợc kiểm toán làm
căn cứ phân tích tài chính và kết quả hoạt động của công ty khi quyết định
mua hoặc bán các chứng khoán đó .Hiện nay các công ty niên yết chứng
khoán cũng nh kinh doanh chứng khoán phải định kỳ nộp các baó cáo tài
chính đã đợc kiểm toán cho uỷ ban chứng khoán nhà nớc và thị trờng giao
dịch chứng khán .các báo cáo tài chính phải đợc xácnhận bởi một tổ chức
kiểm toán độc lập có uy tín .Đay là yêu cầu đặc biệt cần thiết đối với việt
nam ,khi mà việc đánh giá tính xác thực của các báo cáo tài chính cũng nh
việc tiếp cận các thôngtin tài chính đối với một công ty ở việt nam còn là một
vấn đề khó khăn .
Các ngân hàng cho doanh nghiệp vay vốn ,các nhà đầu t và chính các
chủ sở hữu cũng phải nắm bắt tình hình kinh doanh và khả năng trả nợ của
bạn hàng để quyết định cho vay ,thu hồi vốn hoặc không cho vay. Vì lợi ích
cúa mình nên họ coi kiểm toán là một trong các điều kiện để xuất tiền cho
vay hay bỏ vốn vào kinh doanh .hiện nay ,các ngân hàng Vietcombank,
Indovinabank có quy tất cả các khách hàng muốn vay tiền đều phải xuất trình
báo cáo tài chính đã đợc kiểm toán viên xác nhận
Trong quan hệ kinh doanh các khách hàng có thể mua chịu .tuy nhiên
,chỉ đợc chịu khi báo cáo tài chính của doanh nghiệp mua đó đợc kiểm toán
viên có uy tín kiểm tra và xác nhận là tốt thì nhà cung cấp sẽ sẵn sàng bán
chịu và ngợc lại
Ngoài ra kiểm toán tái chính còn giúp ngời dân củng cố lòng tin đối với
các cấp uỷ đảng ,chính quyền và co quan nhà nớc trong việc sẻ dụng ngân
sách nhà nớc cũng nh trong việc sử dụng các quỹ mà họ đóng góp
Tóm lại. đối với các bên thứ ba quan tâm kiểm toán tài chính trớc hết
đóng vai trò trung gian đảm bảo cho sự tjn cậy của các thông ting từ ngời
cung cấp đến ngời nhận tiếpp theo các thông tin (báo cáo tài chính đã đợc
kiểm toán) lại là cơ sỏ cho các quyết định tài chính của các bên quan tâm
II.Những hạn chế và nguyên nhân
Có thể nói rằng ngay từ khi mới ra đời ,những kết quả kiểm toán tài
chính của các tổ chức kiểm toán ở nớc ta đã đóng góp một phần không nhỏ
làm lành mạnh hoá nền tài chính quốc gia, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn
ngân sách nhà nớc ,hạn chế ,ngăn ngừa đợc phần nào tệ nạn tham nhĩng ,thất
thoát lãng phí ,có ý ngghĩa lớn trong việc phát triển kinh tế đất nớc, tạo môi
trờng kinh tế lành mạnh ,tạo điều kiện cho các doanh nghiệp trong nớc phát
triển và thu hút đợc nhiều vốn đầu t nớc ngoài đặc biệt trong điều kiện nớc ta
hiện nay đang trong giai đoạn phát triển kinh tế thị trờng,hoạt động kiểm
toán dờng nh còn rất mới mẻ ,các lý luận cơ bản còn hạn hẹp,môi trờng hoạt
động cũng không hoàn toàn thuận lợi .Do đó còn tồn tại những hạn chế
không nhỏ trong việc phát huy vai trò của hoạt động kiểm toán tài chính
Thứ nhất về vấn đề nhận thức .do hoạt động kiểm toán còn tơng đối mới
mẻ ,trong khi đó các tổ chức kiểm toán và các kiểm toán viên lại không đợc
tự quảng cáo công khai về mình dới bất kỳ hình thức nào nên những nhận
thức những hiểu biết sâu rộng ,đúng dắn về hoạt động nàybị hạn chế nhất là
trong thời kỳ đầu đổi mới ,cụ thể nh sau:
+ Trừ những đơn vị kế toán có sự tham gia quản lý của nớc ngoài,hầu
hết ngời quản lý ở các đơn vị cha hiểu hết mục đích của hoạt động kiểm
toán ,cha thấy đợc lợi ích thiết thực từ những t vấn của kiểm topán viên trong
hoạt động tài chính doanh nghiệp
+ Nhiều doanh nghiệp (công ty t nhân ,doanh nghiệp nhà nớc )cha
muốn tiết lộ thông tin xác thực về hoạt động của doanh nghiệp mình cho nhời
khác trừ khi bị bắt buộc
+ Do hoạt động kiểm toán của các tổ chức kiểm toán trong nớc mới
hình thành nên có những ngời cha thật sự tin tởng vào chất lợng công việc
của kiểm toán viên Việt Nam . vì vậy mà khách hàng của các tổ chức kiểm
toán việt Nam chủ yếu là các doanh nghiệp có vốn đầu tu nớc ngoài ,liên
doanh với nớc ngoài , các tổ chức viện trợ hoặoc tiếp nhận viện trợ ( đây là
các tổ chức bị bắt buộc phải kiểm toán
Tuy nhiên hiện nay , những nhận thức của các nhà quản lý ,các công ty
về lợi ích của hoạt động kiểm toán tài chính ngày càng đợc mở rộng nhất là
sau khi kiểm toán nhà nớc ra đời , bảng kê khai tài chính cuả các doanh
nghiệp nhà nớc bắt buộc phải đợc kiểm toán . Những hạn chế về chuyen môn
đã trở thành một rào cản và đôi khi sự tác động về chủ quan của các doanh
nghiệp đã làm mát tính chính xác hay nói cách khác là chất lợng của các bản
báo cáo kiểm toán .
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét