Chuyên đề tốt nghiệp
LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong quá trình đổi mới nền kinh tế từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung sang nền
kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa có sự điều tiết của Nhà nước, công tác
kế hoạch cũng từng bước được hoàn thiện, góp phần tích cực vào việc hoàn thành
thắng lợi các mục tiêu trong các Chiến lược và Kế hoạch phát triển KTXH đề ra.
Ngày nay, trước xu thế hội nhập hội nhập và sự biến động của cơ chế thị trường thì
vai trò Nhà nước càng thể hiện quan trọng trong việc điều tiết vĩ mô và định hướng
phát triển cho nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Để tăng cường
hơn nữa vai trò của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường hiện nay, thì việc đổi mới,
hoàn thiện các cơ chế, chính sách là một điều tất yếu. Trong đó, kế hoạch là một
trong những công cụ quản lý, điều hành của Nhà nước nên việc đổi mới, hoàn thiện
công tác lập KH là một việc hết sức cần thiết và cấp bách.
Đối với các địa phương hoàn thiện công tác lập KH phát triển KTXH đang là
một trong những trọng tâm của công tác cải cách hành chính. Bởi lẽ, chỉ khi công tác
này được đổi mới, hoàn thiện sẽ giúp địa phương có công cụ điều hành, quản lý đời
sống KTXH trên địa bàn một cách hiệu quả. Bên cạch đó,việc hoàn thiện công tác
xây dựng KH phát triển KTXH là tiền đề để huy động một cách có hiệu quả nguồn
lực của toàn xã hội, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương. Vai trò của công tác
KH đã và đang được tiếp tục khẳng định.
Yên Châu là một trong những địa phương được triển khai nhiều hoạt động hoàn
thiện công tác lập KH phát triển KTXH. Hoạt động tham vấn KH phát triển KTXH 5
năm, hàng năm của huyện sớm được triển khai trên toàn địa bàn của huyện, trong
khuân khổ dự án “ Dự án phát triển lâm nghiệp xã hội Sông Đà”,Bộ Nông nghiệp và
phát triển nông thôn, Hợp tác kỹ thuật CHXHCN Việt Nam-Liên bang Đức tài trợ,
đồng thời dự án cũng mở lớp tập huấn hỗ trợ các cán bộ phòng Tài chính-Kế hoạch
huyện về công tác lập KH từ thôn bản, đánh giá nông thôn có người dân tham gia.
Đây là những tiền đề quan trọng để huyện có thể tiếp tục triển khai công cuộc này
sâu rộng hơn,nhằm tạo ra một sự chuyển biến thật sự trong công tác lập KH phát
triển KTXH trong toàn huyện.
Tuy nhiên, trong hoạt động thực tiễn công tác lập KH cấp huyện ở Yên Châu
mặc dù đã có nhiều hoàn thiện, đổi mới, song quá trình hoàn thiện thiếu đồng bộ,
Đinh Thị Phương Thảo Kế hoạch 48B
1
Chuyên đề tốt nghiệp
hiệu quả và hiệu lực còn thấp, KH còn mang nặng tính áp đặt, chủ quan duy ý chí.
Công tác lập kế hoạch hàng năm được thực hiện theo khung hướng dẫn từ Trung
ương đến địa phương và được Trung ương tổng hợp trong vòng một tháng, sau đó đã
không đủ thời gian tổng hợp từ cơ sở nên quy trình tham vấn các bên liên quan vào
bản KH vẫn chưa đạt hiêu quả cao. Các chỉ số về nguồn tài chính và KH thường cách
xa nhau, thiếu các chỉ tiêu lồng ghép giữa kinh tế-xã hội-xóa đói giảm nghèo-môi
trường. Công tác lập KH chưa thực sự được coi trọng, bản KH chưa thực sự trở thành
công cụ hữu ích cho công tác quản lý của các cấp chính quyền huyện.
Từ những nhược điểm nêu trên cho thây việc hoàn thiện công tác lập KH phát
triển KTXH là cấp bách và hết sức cần thiết. Xuất phát từ thực tế trên, em xin được
chọn đề tài “Hoàn thiện công tác lập kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội huyện Yên
Châu, tỉnh Sơn La” làm chuyên đề thực tập tốt nghiệp của mình. Bài chuyện đề này
chỉ giới hạn trong việc nghiên cứu và đề xuất một số giải pháp cơ bản có thể hoàn
thiện công tác lập KH phát triển KTXH tại huyện Yên Châu, với hy vọng công tác
lập KH tại huyện sẽ ngày càng hoàn thiện hơn, bản KH được xây dựng với chất
lượng tôt hơn và thực sự là công cụ hỗ trợ cho quá trình quản lý, điều hành của chính
quyền địa phương.
2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tương nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu công tác lập kế hoạch phát
triển KTXH cấp huyện hàng năm và 5 năm.
- Phạm vi nghiên cứu:
• Về nội dung: nghiên cứu, đánh giá thực trạng công tác lập KH phát triển
KTXH cấp huyện.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu công tác lập kế hoạch huyện Yên Châu, tỉnh
Sơn La.
• Phạm vi thời gian: Tiến hành nghiên cứu công tác lập KH phát triển KTXH 5
năm (2006-2010) và công tác lập KH phát triển KTXH hàng năm 2007,2008, 2009
3. Mục đích của việc nghiên cứu
Chuyên đề tập trung làm rõ cơ sở lý luận về KH phát triển KTXH trong nền
kinh tế thị trường và sự cần thiết đổi mới công tác lập KH phát triển KTXH cấp
huyện hiện nay. Trên cơ sở đó, chuyên đề đi sâu tìm hiểu thực trạng công tác lập KH
phát triển KTXH tại huyện Yên Châu hiện nay. Từ đó, đề xuất các giải pháp nhằm
hoàn thiện công tác lập KH phát triển KTXH cấp huyện ở Yên Châu.
Kết cấu của chuyên đề:
Đinh Thị Phương Thảo Kế hoạch 48B
2
Chuyên đề tốt nghiệp
Chương I: Sự cần thiết phải hoàn thiện công tác lập kế hoạch phát triển kinh tế
xã hội ở huyện Yên Châu-Sơn La
Chương II: Đánh giá về công tác lập kế hoạch phát triển ở huyện Yên Châu-
Sơn La
Chương III: Hoàn thiện công tác lập kế hoạch phát triển kinh tế xã hội huyện
Yên Châu Sơn La (giai đoạn 2011-2015)
Do em còn nhiều hạn chế về trình độ trong lý thuyết và thực tiễn, mặc dù đã
nhiều cố gắng song bài chuyền đề này vẫn không tránh khỏi sai sót, nên em mong
nhận được ý kiến đóng góp từ phía các thầy cô giáo, bạn bè và những ai quan tâm tới
đề tài này.
Cuối cùng, em xin được chân thành cảm ơn thầy giáo Nguyễn Thanh Hà, cùng
toàn thể các cô chú cán bộ phòng Tài chính-Kế hoạch huyện Yên Châu-Sơn La đã
nhiệt tình đã nhiệt tình giúp đỡ em hoàn thành tốt bài chuyên đề thực tập này.
Đinh Thị Phương Thảo Kế hoạch 48B
3
Chuyên đề tốt nghiệp
CHƯƠNG I
SỰ CẦN THIẾT PHẢI HOÀN THIỆN CÔNG TÁC LẬP
KẾ HOẠCH PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI Ở
HUYỆN YÊN CHÂU – SƠN LA
1.1. Kế hoạch trong nền kinh tế thị trường
1.1 .1 Khái niệm và vai trò của kế hoạch trong nền kinh tế thị trường
1.1.1.1 Khái niệm về kế hoạch
Nhà nước có một vai trò chính đáng và thường xuyên trong các nền kinh tế hiện
đại. Vai trò đó của Nhà nước đặc biệt thể hiện rõ rệt ở việc xác định "các quy tắc trò
chơi" để can thiệp vào những khu vực cần có sự lựa chọn, khắc phục những khuyết
tật của thị trường, để đảm bảo tính chỉnh thể của nền kinh tế.
Để thực hiện được vai trò của mình, Nhà nước đã sử dụng nhiều công cụ khác
nhau như: hệ thống luật pháp, hệ thống hoạch định phát triển, các công cụ đòn bẩy
kinh tế(thuế, trợ cấp…), các chính sách kinh tế(tài khóa, tiền tệ, thương mại, đầu
tư…), lực lượng kinh tế của Nhà nước (doanh nghiệp Nhà nước, dự trữ quốc gia…).
Công cụ kế hoạch với tư cách là một trong những công cụ khác nhau được Chính phủ
sử dụng điều tiết nền kinh tế thị trường. Kế hoạch được hiểu là sự thể hiện ý đồ của
chủ thể về sự phát triển trong tương lai của đối tượng quản lý và các giải pháp để
thực thi. Nó xác định xem một quá trình phải làm gi? Làm thế nào? Khi nào làm và ai
sẽ làm?
Như vậy, Kế hoạch là một công cụ quản lý và điều hành vĩ mô nền kinh tế quốc
dân, nó là sự cụ thể hóa các mục tiêu định hướng của chiến lược phát triển theo từng
thời kỳ bằng hệ thống các mục tiêu và chỉ tiêu biện pháp định hướng phát triển và hệ
thống các chính sách, cơ chế áp dụng trong thời kỳ kế hoạch.
Từ đó ta có thể đưa ra được định nghĩa về KH phát triển KTXH như sau:
“Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội (KHPTKT-XH) là công cụ quản lý của
nhà nước theo mục tiêu, nó được thể hiện bằng những mục tiêu định hướng phát
triển KTXH phải đạt được trong một khoảng thời gian nhất định của một quốc gia
hoặc một địa phương và những giải pháp, chính sách nhằm đạt được các mục tiêu
đặt ra một cách hiệu quả cao nhất.”(Nguồn: ThS Vũ Cương, Bộ tài liệu đào tạo:Lập
Kế hoạch có tính chất chiến lược phát triển kinh tế địa phương, trang 9)
Đinh Thị Phương Thảo Kế hoạch 48B
4
Chuyên đề tốt nghiệp
1.1.1.2 Vai trò của kế hoạch trong nền kinh tế thị trường
Trước tiên, cần thấy rằng sự tồn tại của kế hoạch xuất phát từ vai trò tất yếu của
nhà nước trong nền kinh tế thị trường. Như chúng ta đều biết, một nền kinh tế thị
trường hoàn hảo đến đâu vẫn không thể vận hành mà không có sự điều tiết, quản lý
của nhà nước. Vai trò của nhà nước trong nền kinh tế thị trường tồn tại như tất yếu
khách quan, xuất phát từ những đòi hỏi thực tế của xã hội muốn có một cơ chế điều
tiết bổ trợ cho cơ chế thị trường, nhằm vừa tạo điều kiện cho cơ chế thị trường phát
huy những mặt mạnh của mình, vừa hạn chế hậu quả khắc nghiệt mà cơ chế đó tạo ra
trong nền kinh tế thị trường, kế hoạch có vai trò:
● Kế hoạch tồn tại với tư cách là công cụ quản lý của nhà nước trong mọi
nền kinh tế.
* Kế hoạch là công cụ chủ yếu trong cơ chế kế hoạch hóa tập trung
Đặc trưng cơ bản của nền kinh tế mệnh lệnh là các cơ sơ kinh tế được xây dựng
và hoàn thiện trên chế độ công hữu xã hội chủ nghĩa về tư liệu sản xuất, nhà nước
chuyên chính vô sản không những đóng vai trò điều hành chính trị mà còn có khả
năng điều tiết và quản lý toàn diện, trực tiếp các vấn đề về kinh tế. Kế hoạch hóa tập
trung thực chất là sự khống chế trực tiếp những hoạt động kinh tế bằng cách tập trung
phân bổ nguồn lực thông qua các quyết định mang tính mệnh lệnh phát ra từ trung
ương. Các mục tiêu cụ thể được hoạch định trước bởi các nhà kế hoạch ở trung ương
đã tạo nên cơ sở cho một kế hoạch kinh tế quốc dân toàn diện và đầy đủ, và được
chuyển xuống cho cấp dưới theo tuyến dọc. Quá trình triển khai thực hiện kế hoạch
được tiến hành trên cơ sở hệ thống chỉ tiêu pháp lệnh cấp trên giao cho cấp dưới,
phương thức cấp phát-giao nộp vốn, vật tư, lao động, sản phẩm hàng hóa và các chỉ
thị mệnh lệnh mang tính hành chính. Như vậy, kế hoạch là công cụ chủ yếu trong cơ
chế kế hoạch hóa tập trung.
* Kế hoạch là công cụ định hướng phát triển trong nền kinh tế thị trường
Đặc trưng cơ bản của các nước có nền kinh tế thị trường là tính chất đa thành
phần kinh tế, sở hữu tư nhân dưới nhiều hình thức khác nhau thống trị nền kinh tế.
Kế hoạch hóa trong nền kinh tế thị trường là kế hoạch hóa định hướng phát triển,
trong đó các mục tiêu và chỉ tiêu được xác định mang tính định hướng, dự báo, nó chỉ
thể hiện trong một số lĩnh vực chủ yếu, được ưu tiên trong từng giai đoạn phát triển
nhất định. Để thực hiện các mục tiêu đặt ra, cơ chế tác động của Chính phủ thường
mang tính gián tiếp thông qua các chính sách định hướng và điều tiết vĩ mô.
Đinh Thị Phương Thảo Kế hoạch 48B
5
Chuyên đề tốt nghiệp
Các công cụ kế hoạch phát triển bao gồm: Chiến lược, quy hoạch, kế hoạch,
chương trình phát triển KTXH trực tiếp giúp Chính phủ thực hiện chức năng ổn định
vĩ mô và định hướng tương lai trong điều kiện kinh tế thị trường. Chính phủ, thông
qua các công cụ hoạch định, sẽ đánh giá được tình hình kinh tế hiện tại và mức độ,
khả năng giải quyết các vấn đề KTXH tại thời điểm nhất định, xây dựng các mục tiêu
chiến lược định hướng sự phát triển KTXH của từng vùng, từng ngành trong tương
lai, liên kết mục tiêu đặt ra với cơ cấu nguồn lực, thực hiện các ưu tiên đầu tư cần
thiết để thực hiện có hiệu quả các mục tiêu, liên kết các ngành, các vùng kinh tế
thành một thể thống nhất theo các chương trình phát triển KTXH của quốc gia và các
cấp khác, gắn các chính sách vào cơ chế giải quyết các nhiệm vụ chiến lược đặt ra,
cung cấp các thông tin và tình hình thị trường trong và ngoài nước cho các nhà kinh
doanh.
Như vậy, kế hoạch là công cụ định hướng phát triển trong nền kinh tế thị trường.
● Kế hoạch là một trong hai công cụ điều tiết trong nền kinh tế thị trường.
Trong nền kinh thị trường luôn tồn tại hai công cụ điều tiết là thị trường và kế
hoạch. Điều tiết nền kinh tế thị trường bảo đảm cho sản xuất đạt hiệu quả tài chính
cao, là cơ sở lựa chọn và phân bổ nguồn lực tối ưu cho các hoạt động sản xuất và tiêu
dùng. Tuy nhiên, nó cũng còn có nhiều khuyết tật, hạn chế. Kế hoạch phát triển là
một công cụ tổ chức can thiệp của nhà nước vào nền kinh tế thị trường. Nó giúp cho
sự can thiệp của nhà nước chắc chắn khắc phục được thất bại của thị trường, hướng
hoạt động thị trường vào những mục tiêu mà xã hội cần có và bảo đảm sự vận hành
của thị trường luôn tương xứng với hiệu quả xã hội.
1.1.2 Sự khác biệt giữa kế hoạch trong nền kinh tế thị trường và nền kinh tế
tập trung
1.1.2.1 Sự khác biệt về mặt bản chất
Trong cơ chế KHH tập trung, KH thể hiện ở sự khống chế trực tiếp của Nhà
nước đối với những hoạt động kinh tế-xã hội thông qua quá trình đưa ra những quyết
định pháp lệnh phát ra từ Trung ương. Các chỉ tiêu KH được xác định bởi các nhà
KH Trung ương, tạo nên một KH kinh tế quốc dân toàn diện và đầy đủ. Nguồn nhân
lực, vật tư chủ yếu và tài chính không phải được phân phối theo giá thị trường và
cung cầu mà phân phối theo các nhu cầu của KH tổng thể, theo những quyết định
hành chính của các cấp, lãnh đạo. Như vậy, đặc trưng của KH trong cơ chế KHH tập
trung là mang tính chất cưỡng chế trực tiếp.
Trong nền kinh tế thị trường, KH là thể hiện sự nỗ lực có ý thức của Chính phủ
Đinh Thị Phương Thảo Kế hoạch 48B
6
Chuyên đề tốt nghiệp
trong quá trình thực hiện sự can thiệp ở tầm vĩ mô của nền kinh tế quốc dân, trên cơ
sở chủ động thiết lập mối quan hệ giữa khả năng và mục đích nhằm đạt được mục
tiêu sử dụng có hiệu quả nhất những tiềm năng hiện có. KH trong nền kinh tế thị
trường được thể hiện ở các phương án lựa chọn, sắp xếp, khai thác, huy động và sử
dụng có hiệu quả nguồn lực cho phép để đạt được kết quả cao nhất. Các chỉ tiêu đặt
ra trong KH là những định hướng phát triển một số lĩnh vực chủ yếu và cách thức tác
động của Chính phủ mang tính gián tiếp thông qua các chính sách và công cụ của
chính sách điều tiết vĩ mô. Như vậy, bản chất của KHH phát triển trong nền kinh tế
thị trường là tính thuyết phục gián tiếp.
Từ sự phân tích trên ta có thể tóm tắt sự khác nhau về bản chất của kế hoạch
trong cơ chế KHH tập trung và trong nền kinh tế thị trường. (Phụ lục 1- So sánh bản
chất của KH trong cơ chế KHH tập trung và trong nền kinh tế thị trường)
1.1.2.2 Hệ thống chỉ tiêu
Hệ thống chỉ tiêu trong KHPT là thước đo nhiệm vụ và nội dung phát triển
KTXH của đất nước trong thời kỳ KH và được sử dụng để thực hiện hành vi điều tiết
vĩ mô của nhà nước. Do có sự khác nhau về bản chất của kế hoạch trong cơ chế KHH
tập trung và trong nền kinh tế thị trường nên hệ thống chỉ tiêu kế hoạch trong hai cơ
chế cũng có sự khác nhau cả về hình thức và bản chất.
● Hệ thống chỉ tiêu KH trong cơ chế KHH tập trung có đặc điểm:
- Hệ thống chỉ tiêu mang tính pháp lệnh. Trong cơ chế KHH tập trung, vấn đề
quan trọng nhất là hình thành hệ thống chỉ tiêu pháp lệnh.
- Trong hệ thống chỉ tiêu thì chủ yếu là các chỉ tiêu kinh tế, không chú ý nhiều
đến các chỉ tiêu xã hội–môi trường.
- Sử dụng các chỉ tiêu hiện vật.
● Hệ thống chỉ tiêu KH trong cơ chế thị trường có đặc điểm:
- Hệ thống chỉ tiêu mang tính định hướng, dự báo.
- Trong hệ thống chỉ tiêu bao gồm sử dụng các chỉ tiêu kinh tế, xã hội, môi
trường, các chỉ tiêu lồng ghép.
- Sử dụng các chỉ tiêu giá trị.
1.1.2.3. Phương pháp lập KH
Theo phương pháp lập kế hoạch truyền thống trước đây, việc lập kế hoạch chủ
yếu bắt đầu từ việc xác định những nguồn lực sẵn có của địa phương. Đây là yếu tố
quan trọng quyết định đến việc đề ra mục tiêu cần thực hiện trong thời kỳ kế hoạch.
Đinh Thị Phương Thảo Kế hoạch 48B
7
Chuyên đề tốt nghiệp
Phương pháp lập kế hoạch này là phương pháp lập kế hoạch dựa trên những gì mình
có. Nó có một số đặc điểm sau:
- Việc lập kế hoạch chủ yếu là xuất phát từ các căn cứ đầu vào để xác định các
mục tiêu trong thời kỳ kế hoạch dẫn đến các bản kế hoạch sẽ không tạo ra được tính
đột phá khi thực hiện trong thực tế và bị rằng buộc bởi những gì sẵn có.
- Với cách lập kế hoạch như thế này cũng dẫn đến một tình trạng đó là sẽ có ít
phương án kế hoạch địa phương có thể lựa chọn nhằm tìm kiếm được khả năng phát
triển tối ưu nhất.
Từ những đặc điểm trên của phương pháp lập kế hoạch theo kiểu cũ thì dẫn đến
một tình trạng chung đó là công tác lập kế hoạch bị rơi vào tình trạng bị động. Cho
nên, cùng trong quá trình hoàn thiện thì công tác lập kế hoạch cũng đang được hoàn
thiện theo hướng lập kế hoạch từ mục tiêu mong muốn. Nó được thể hiện cụ thể qua
những đặc điểm sau:
- Việc lập kế hoạch được tiến hành theo hướng sẽ xác định các mục tiêu mong
muốn thực hiện kỳ kế hoạch trước rồi mới căn cứ vào những mục tiêu này để có
những chính sách huy động, khai thác các nguồn lực đầu vào. Đây là phương pháp đi
từ mục tiêu để cân đối đầu vào nên khi lập kế hoạch sẽ không bị phụ thuộc hoàn toàn
vào những nguồn lực sẵn có mà tìm cách huy động, khai thác thêm các nguồn lực
khác.
- Với cách lập kế hoạch theo kiểu mới này sẽ tạo ra tính tích cực. giúp địa
phương không những có thể thực hiện được nhũng mục tiêu mong muốn mà còn có
thể tận dụng một cách tối đa mọi khả năng để phát triển.
● Phương pháp lập kế hoạch dựa vào kết quả (mục tiêu mong muốn)
Kế hoạch hóa dựa trên kết quả là phương pháp kế hoạch tiên tiến, hiện đại, có
những ưu điểm chủ yếu:
- Khi sử dụng phương pháp kế hoạch dựa vào kết quả thì buộc các nhà lập kế
hoạch phải nghĩ tới các giải pháp nhằm đạt được kết quả đã định và bản kế hoạch sẽ
mạng tính hành động chứ không chỉ đơn thuần là vạch ra kế hoạch hoạt động hay kế
hoạch công tác.
- Nâng cao trách nhiệm của các đối tượng tham gia thực hiện kế hoạch hoạt
động trong việc tổ chức các hoạt động bằng cách so sánh kết quả đạt được với kết
quả dự kiến thông qua giám sát, đánh giá, báo cáo, và điều chỉnh thường xuyên hoạt
động nhằm đạt được các mục tiêu và chỉ tiêu kế hoạch.
Đinh Thị Phương Thảo Kế hoạch 48B
8
Chuyên đề tốt nghiệp
- Tạo ra sự thống nhất trong hệ thống kế hoạch thông qua kết quả thực hiện mục
tiêu, chỉ tiêu kế hoạch, đồng thời định hướng các hoạt động từ khâu xây dựng kế
hoạch đến tổ chức thực hiện và theo dõi đánh giá.
- Bảo đảm tính hiệu quả của kế hoạch thông qua việc kiểm tra, giám sát, đánh
giá kết quả đạt được so với kết quả dự kiến.
- Bảo đảm chính xác, trung thực và chặt chẽ giữa lập kế hoạch và thực hiện kế
hoạch thông qua các kết quả với chỉ số kiểm định đúng đắn. Phương pháp kế hoạch
hóa dựa trên kết quả cũng tạo điều kiện thuận lợi cho việc kiểm tra, giám sát và đánh
giá tình hình thực hiện kế hoạch.
- Gắn kết được giữa kế hoạch với ngân sách. Kế hoạch trở thành các khung
phân bổ chi phí ngân sách theo mục tiêu đã chọn, tránh thất thoát và hoang phí.
Sự khác biệt chủ yếu giữa xây dựng kế hoạch truyền thống và xây dựng kế
hoạch dựa vào kết quả:Quy trình lập kế hoạch truyền thống chủ yếu dựa vào đầu
vào và đầu ra mà chưa tính đến kết quả tác động của nó.Phương pháp xây dựng kế
hoạch truyền thống chủ yếu dựa vào đầu vào và đầu ra trong khi phương lập kế
hoạch dựa vào kết quả chú trọng tới các kết cục của các mục tiêu, chỉ tiêu để xây
dựng các phương án, giải pháp và hành động nhằm đạt được mục tiêu đề ra. ( Phụ
lục 2, Sơ đồ sự khác nhau giữa lập kế hoạch truyền thống và lập kế hoạch dựa vào
kết quả)
Qua những phân tích, so sánh trên ta có thể thấy rõ sự khác nhau cơ bản giữa hai
phương pháp lập kế hoạch truyền thống và dựa vào kết quả. Trong đó, điểm khác biệt
lớn nhất là một bên dựa vào nguồn lực sẵn có rồi mới xác định mục tiêu cần thực
hiện cho thời kỳ kế hoạch dựa trên nguồn lực đó, còn một bên thì xác định mục tiêu
mong muốn thực hiện trước rồi mới tìm cách huy động, khai thác tổng thể các nguồn
lực nhằm thực hiện thành công mục tiêu đó.
1.1.2.4 Trình tự xây dựng KH
Do có sự khác biệt về bản chất, nội dung và tính chất của KH trong cơ chế KHH
tập trung và KH trong nền kinh tế thị trường nên trình tự xây dựng KH của hai
phương thức cũng có những sự khác biệt
Trong cơ chế KHH tập trung, KH được xây dựng mang nặng tính bao cấp, phân
bổ nguồn lực cho nền kinh tế chỉ chú trọng hai thành phần sở hữu quốc doanh và tập
thể, mang tính dàn đều, không khuyến khích sự phát triển của các thành phần kinh tế
khác. KH được xây dựng từ trên xuống theo quy trình sau:
- Trung ương giao số kiểm tra xuống cho các bộ , ngành, địa phương
Đinh Thị Phương Thảo Kế hoạch 48B
9
Chuyên đề tốt nghiệp
- Các đơn vị và địa phương giử nhu cầu lên cho cơ quan trung ương.
- Trung ương căn cứ nguồn lực hiện có xem xét, cân đối, phân bổ chi tiết và cụ
thể từng sản phẩm, từng mặt hằng đến từng đơn vị.
Quá trình xây dựng như vậy thường bị chi phối bởi cả những mong muốn chủ
quan của các cấp lãnh đạo và những người xây dựng KH. Trong nhiều trường hợp,
KH thiếu tính khách quan và mang tính áp đặt, không dựa theo nhu cầu cụ thể từng
ngành, từng địa phương.
Trong cơ chế kinh tế thị trường hiện nay: được đổi mới dựa trên nền tảng KH
phải xây dựng phải phù hợp với điều kiện của từng địa phương hoặc từng ngành. KH
được xây dựng dựa trên cơ sở tình hình thực tế và khả năng thực hiện, mang tính
định hướng, không áp đặt. KH phải huy động được nhiều nguồn lực của nhiều thành
phần để thực hiện các mục tiêu đặt ra, điều tiết, khắc phục các khiếm khuyết của thị
trường. Do vậy, quy trình KH phải được xây dựng ngày càng mở, có sự tham gia của
nhiều ngành, nhiều cấp và các thành phần kinh tế. (Phụ lục 4, Bảng so sánh sự khác
biệt về quy trình lập kế hoạch trong cơ chế KHH tập trung và cơ chế kinh tế thị
trường)
1.1.3 Các cấp độ lập kế hoạch ở Việt Nam
Bộ máy quản lý kế hoạch của Việt Nam được phân chia thành 3 nhóm: cơ quan
kế hoạch trung ương, các bộ phận lập kế hoạch của các bộ ngành và cơ quan chức
năng, các đơn vị lập kế hoạch của địa phương.
● Cơ quan kế hoạch hóa quốc gia (Bộ KHĐT)
Bộ KH ĐT là cơ quan tham mưu cho Thủ tướng chính phủ và đảm nhận các
chức năng sau đây:
- Là cơ quan tổng hợp về chiến lược, quy hoạch, kế hoạch 5 năm, kế hoạch
hàng năm phát triển kinh tế xã hội chung của cả nước.
- Tham mưu tổng hợp về cơ chế, chính sách và luật pháp có liên quan đến
quản lý kinh tế chung và một số lĩnh vực cụ thể như: đầu tư trong và ngoài
nước, đấu thầu, tổ chức đăng ký kinh doanh, quản lý nhà nước các dịch vụ
công thuộc phạm vi quản lý của Bộ.
- Là đầu mối thu hút và phân bổ chi tiết nguồn vốn đầu tư trong và ngoài
nước, xét duyệt các dự án đầu tư đối với các dự án quốc gia.
- Chịu trách nhiệm thống nhất các nội dung mang tính chất nghiệp vụ thuộc
ngành kế hoạch, đầu tư cho toàn bộ hệ thống kế hoạch hóa của cả nước.
● Cơ quan kế hoạch ngành (Bộ quản lý ngành)
Đinh Thị Phương Thảo Kế hoạch 48B
10
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét